ETF's handelen en structuur

De primaire en de secundaire markt

De meeste beleggers kopen en verkopen ETF’s via een online broker of financieel adviseur op de beurs, op dezelfde manier als een aandeel. Dit wordt aangeduid als de ‘secundaire markt’.

Buiten deze marktactiviteit om, en onzichtbaar voor particuliere beleggers, is er de `primaire markt`, waar door iShares geautoriseerde marktpartijen - Authorised Participants (AP’s) - ETF-aandelen kunnen creëren en opheffen. Creatie vindt plaats door een mandje met effecten uit de index met iShares te ruilen voor ETF-units. Bij opheffing worden de ETF-units weer geruild tegen het mandje effecten. Dit proces vindt één keer per dag, na sluiting van de beurs, plaats.

Dit proces wordt in de onderstaande figuur schematisch weergegeven:

Proces van creatie en opheffing

Door dit proces van creatie en opheffing is het niet waarschijnlijk dat een grote of kleine vraag naar iShares ETF’s de marktprijs ervan beïnvloedt. Als de vraag naar iShares fondsen stijgt, worden nieuwe aandelen uitgegeven; daalt de vraag, dan wordt het aantal aandelen door opheffing verkleind. Hiermee wordt bevorderd dat de koers van het ETF bepaald wordt door de koersen van de effecten die het ETF in portefeuille heeft. Op dit punt verschillen ETF’s duidelijk van beursgenoteerde aandelen van een onderneming, waarvan het aantal bij uitgifte vastligt.

 


Verschillende structuren

Beleggers kunnen vandaag de dag kiezen uit een groot aantal producten met verschillende structuren. Ook twee producten met vrijwel dezelfde naam en een gelijksoortige beleggingsdoelstelling, kunnen wat betreft structuur en risicoprofiel aanzienlijk van elkaar verschillen. Daarom is het van groot belang dat u het verschil tussen deze structuren begrijpt, zodat u de fondsen kunt kiezen die het beste aansluiten bij uw beleggingsdoelen.

ETF’s met fysieke replicatie (kortweg ook “fysieke iShares ETF’s" genoemd) beleggen direct in alle of een groot deel van de posities van hun index. Fysieke ETF’s kunnen gebruik maken van volledige replicatie of geoptimaliseerde replicatie. Volledige replicatie betekent dat het fonds alle posities van de index bevat, in exact dezelfde weging als de index.

ETF’s met replicatie op basis van derivaten gaan uit van een total return swap-overeenkomst met een tegenpartij die het rendement van de index aan het ETF levert. Het fonds houdt een mandje effecten aan dat wordt voorgeschreven door de swap-tegenpartij. Dit mandje met effecten, meestal aangeduid als het referentiemandje, zal doorgaans niet alle effecten van de index bevatten. Het rendement van het referentiemandje wordt bij het afwikkelen van de swap met de tegenpartij geruild tegen het rendement van de index (na aftrek van kosten).

Dit betekent in essentie dat wanneer u een ETF op basis van derivaten  koopt, u de performance van de index koopt en niet de fysieke effecten die de index bevat. ETF's op basis van derivaten kunnen mogelijkheden bieden om toegang te krijgen tot markten die via fysieke replicatie moeilijk of helemaal niet bereikbaar zijn, zoals commodity’s.

Omdat fondsen op basis van derivaten afhankelijk zijn van een tegenpartij, worden ze in de regel als een risicovollere belegging beschouwd dan fondsen die gebaseerd zijn op fysieke replicatie, omdat er een risico is dat de tegenpartij in de swapovereenkomst in gebreke blijft (het ‘tegenpartijrisico’). De UCITS III-richtlijn* schrijft echter voor dat dit risico beperkt dient te blijven tot maximaal 10% van de waarde van het fonds. Doordat voor de iShares ETF’s op basis van derivaten gebruik wordt gemaakt van oververpanding (dat wil zeggen dat het ontvangen onderpand groter is dan het totale tegenpartijrisico) wordt het tegenpartijrisico begrensd tot maximaal 5%, wat ruimschoots voldoet aan de UCITS III-richtlijn.

De iShares ETF’s op basis van derivaten zijn te herkennen aan het woord ‘swap’ in de fondsnaam.


Soms is het echter uit kostenoogpunt niet efficiënt om alle effecten aan te houden (bijv. wanneer de index bijzonder breed is of illiquide effecten bevat). In dit geval wordt geoptimaliseerde replicatie toegepast. Hierbij worden niet alle, maar slechts een deel van de indexposities gekocht om de performance van de index zo nauwkeurig mogelijk te volgen. Het iShares ETF dat de MSCI World index volgt, houdt bijvoorbeeld een mandje van 700 aandelen aan, terwijl de index meer dan 1800 ondernemingen telt.

Andere via de beurs verhandelde producten

Naast deze beide typen ETF’s worden via de beurs ook andere Exchange Traded Products (ETP’s) verhandeld, zoals Exchange Traded Commodities (ETC’s) en Exchange Traded Notes (ETN's).  Deze beide producten zijn echter geen beleggingsfondsen, maar schuldeffecten met of zonder onderpand. De door iShares aangeboden ETC’s en ETN’s worden gedekt door een onderpand.

* De UCITS-richtlijnen (Undertakings for Collective Investment in Transferable Securities) zijn richtlijnen die door de Europese Unie zijn opgesteld voor collectieve beleggingsinstellingen en die betrekking hebben op de creatie en distributie van gepoolde beleggingen, zoals ETFs, binnen de Europese Unie.